على اصغر شميم
143
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
خانوار از تركمانان را به حوالى تهران كوچ داد و جمعى را نيز به اردوى خود ملحق ساخت . در غياب او سالار مشهد را محاصره كرد ، ولى حمزه ميرزا بار ديگر سالار را در 48 كيلومترى شمالى شرقى مشهد شكست داد . سالار به جانب سرخس عقب نشست و سپاه حمزه ميرزا او را تعاقب كردند ولى در همان اوقات اهالى مشهد عليه حمزه ميرزا سر به شورش برداشتند و حمزه ميرزا سخت بيمار شد و عمليات نظامى او عليه سالار متوقف ماند . سالار با قواى جديد تا 60 كيلومترى مشهد پيش آمد و اندكى بعد از آن تاريخ ، خبر فوت محمد شاه « 1 » در خراسان انتشار يافت و سالار درصدد برآمد از هرج و مرجى كه معمولا بعد از فوت سلاطين در ايران پيش مىآمد به نفع خود استفاده كند . II سلطنت ناصر الدين شاه ( 1264 - 1313 هجرى قمرى « 2 » ) جلوس ناصر الدين شاه هنگام فوت محمد شاه ، وليعهد و جانشين او ناصر الدين ميرزا « 3 » ، زير حمايت و تربيت ميرزا تقى خان وزير نظام در تبريز به سر مىبرد . چون خبر فوت شاه به تبريز رسيد ، در حالىكه خراسان به علت قيام سالار دچار هرجومرج و آشفتگى بود ، ميرزا تقى خان سپاه آذربايجان را گرد آورد و وسايل جلوس ناصر الدين ميرزا را بر تخت سلطنت در آذربايجان فراهم ساخت . سپس به همراهى سفراى روس و انگليس كه به تبريز رفته بودند ، شاه جوان را برداشته عازم تهران شد و براى آنكه در غياب او آذربايجان دچار اغتشاش و ناامنى نگردد ، حكامى را كه به وفادارى آنان اطمينان نداشت ، از كار بر كنار كرد و حكام مورد اعتماد بر بلاد آذربايجان گماشت . ناصر الدين شاه روز 21 ذى القعده سال 1264 هجرى قمرى به تهران رسيد و روز بعد رسما تاجگذارى كرد . شاه به سبب حسن كفايت و لياقتى كه از ميرزا تقى خان وزير نظام ديده بود ، او را با لقب اتابك اعظم به صدارت برگزيد و ميرزا تقى خان اندكى بعد به لقب اميركبير ملقب گرديد . ناصر الدين شاه ميرزا نصر اللّه خان نورى معروف به ميرزا آقا خان را كه حكمران كاشان
--> ( 1 ) - محمد شاه شب سهشنبه ششم شوال سال 1264 هجرى قمرى وفات يافت . ( 2 ) - مطابق با 1847 - 1895 ميلادى . ( 3 ) - مادر ناصر الدين ميرزا و ملكهى ايران در زمان سلطنت محمد شاه مهدعليا نام داشت .